Friday, January 20, 2017

බැංකු අයිරා පහසුකම්, භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා බැඳුම්කර


බැංකු අයිරා පහසුකම්, භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා බැඳුම්කර

QS කෙනෙක් මම හිතන විදිහට මේ මාතෘකා දෙක ගැන ලොකුවට දැනගෙන ඉන්න ඕන නැහැ, ඒත් තව විස්තර ඕන කියල හිතෙනවනම් Comment ඒකක් දාන්න, මම විස්තර පුලුවන් විදිහකට හොයල දෙන්නම්,
overdraft-facility-constructionway.blogspot.com

overdraft facility


බැංකු අයිරා පහසුකම්

බැංකු අයිරා පහසුකම් කියන්නේ අපේ current account ඒකට බැංකුවෙන් දෙන පහසුකමක්,මේ සේවාව වැඩිපුර භාවිතා කරන්නේ Contractor, Supply (Manpower...) වගේ පැතිවල නියැලිල

ඉන්න පුද්ගලයන් ඕ.ඩී එකක් එහෙම නැත්නම් overdraft facility එකව්න්ට් එකෙන් හොදට ගනුදෙනු වෙන්න ඕන. ඇපයක් තියලා හෝ නැතිව ඕ.ඩී ගන්න පුලුවන්. කොහොම ගත්තත් මාසෙකට ගානක් ඉතිරි කිරීමේ ගිනුමකට දාන්න වෙයි ඉතිරිකරන්න වෙයි. ඇපයක් තිබ්බොත් 16% වගේ පොලියට ගන්න පුලුවන් ඇපයක් නැත්නම් 24% වගේ වෙයි. සේරම රදාපවතින්නේ තමන්ගේ හැකියාව වත්කම් මත. පොලිය සහ ලබාදෙන මුදල ඒ අනුව වෙනස්වෙනවා. තාවකාලික ඕඩී එකකදි ගත්තු මුදල පොලිය සමග ගෙවන්න වෙනවා. ස්තීර එකකදි මාසේගානේ පොලිය ගෙවන් යන්න පුලුවන්.

දැනට account ඒකේ තියෙන ගාන = 100000
චෙක් ඒකක් ලිවිය හැකි උපරිම මුදල = 100000
Bank ඒකෙන් දුන්න overdraft ඒක = 40000

overdraft  චෙක් ඒකක් ලිවිය හැකි උපරිම මුදල = 140000

overdraft ගැන වැඩි විස්තර දැන ගැනීමට https://en.wikipedia.org/wiki/Overdraft

භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා බැඳුම්කර


රජයක් ආදායමට වඩා වියදම් කරන විට එම ආදායම් වියදම් පරතරය පියවා ගැනීම සඳහා ණය ගන්නට සිදුවේ. මේ ණය විදේශ ණය හා දේශීය ණය ලෙස වර්ග කළ හැකිය. දේශීය ණය ප්‍රධාන වශයෙන්ම ලබා ගන්නේ භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර නිකුත් කිරීම මඟිනි.

කල් පිරීමේ කාලය වසරකට වඩා වැඩි රාජ්‍ය සුරැකුම්පතක් භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කරයක් ලෙසත්එම කාලය වසරක් හෝ අඩු කාලයක් වන සුරැකුම්පතක් භාණ්ඩාගාර බිල්පතක් ලෙසත් හැඳින්වේ. සාමාන්‍යයෙන් දින 91, 182 හෝ 364 කින් කල් පිරෙන පරිදි භාණ්ඩාගාර බිල්පත් නිකුත් කෙරෙන අතරවසර 2, 3, 5, 10, 15, 20 හෝ 30 වැනි කාලයකින් කල් පිරෙන පරිදි භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර නිකුත් කෙරේ. සුරැකුම්පතක කල් පිරීමේ කාලය මෙවැනි රවුම් ගණනක් නොවන්නටද පුළුවන. මෙහිදී කල් පිරීමේ කාලය ලෙස හඳුන්වන්නේ සුරැකුම්පතක් මිලදී ගන්නා අයෙකුට රජය විසින් එහි මුහුණත වටිනාකම ගෙවීමට ගත වන කාලයයි.
overdraft-facility-constructionway.blogspot.com
බැඳුම්කර-constructionway.blogspot.com

මුහුණත වටිනාකම යනු රාජ්‍ය සුරැකුම්පත් මුද්‍රිත සහතිකව පැවති කාලයේ මුදල් නෝට්ටු වල හෝ ස්ථිර තැන්පතු සහතික වල මෙන් එම සුරැකුම් සහතිකපත් වල මුහුණතේ මුද්‍රණය කර තිබුණු මුදලයි. මේ වන විට රාජ්‍ය සුරැකුම්පතක් යනු විද්‍යුත් ලේඛණයක් පමණක් වුවත් මුහුණත වටිනාකම යන යෙදුම තවමත් භාවිතා වේ.

රාජ්‍ය ආදායම් වියදම් පරතරය කාලයත් සමඟ වෙනස්වන රටාව හා ගලපමින්පොලී වියදම අවම වන පරිදි භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හෝ බැඳුම්කර වැනි රාජ්‍ය සුරැකුම්පත් නිකුත් කිරීම සාමාන්‍යයෙන් රටක රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයේ කටයුත්තකි. කිසියම් ඓතිහාසික හේතුවක් නිසා ලංකාවේ මහා භාණ්ඩාගාරය වෙනුවෙන් රාජ්‍ය සුරැකුම්පත් නිකුත් කිරීම හා කළමනාකරණය කිරීම කරන්නේ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ රාජ්‍ය ණය දෙපාර්තමේන්තුවයි.

වසරකින් කල් පිරෙනමුහුණත වටිනාකම රුපියල් මිලියන 100ක් වන භාණ්ඩාගාර බිල්පතක් මිල දී ගන්නා අයෙකුට වසරකින් පසු එම බිල්පත කල් පිරෙන දින රුපියල් මිලියනක් ලැබේ. ඒ නිසාකල් පිරෙන දින එහි වටිනාකම එහි මුහුණත වටිනාකමට හරියටම සමානය.

අනාගතයේ ලැබෙන රුපියල් මිලියන 100ක් වෙනුවෙන් අද රුපියල් මිලියන 100ක් ගෙවන්නට කිසිදු ආයෝජකයෙකු සූදානම් නැත. ඒ නිසා භාණ්ඩාගාර බිල්පතක් කිසි විටෙකත් එහි මුහුණත වටිනාකමට අලෙවි කළ නොහැකිය. එවැන්නක් හැම විටෙකම අලෙවි වන්නේ මුහුණත වටිනාකමට වඩා අඩු මුදලකටය.

වසරකින් ලැබෙන රුපියල් 100ක් සඳහා ඔබ අද ගෙවන්නට සූදානම් මුදල කුමක්දමෙයට සෑම දෙනෙකුටම එකඟ විය හැකි නිශ්චිත පිළිතුරක් නැත. එය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් වෙයි. අයෙකුට එය රුපියල් 95ක්දතවත් අයෙකුට රුපියල් 90ක්දතෙවැන්නෙකුට රුපියල් 88ක්ද විය හැකිය. යමෙකු භාණ්ඩාගාර බිල්පතක් මිලදී ගන්නට පෙළඹෙන්නේ ඔහුගේ හෝ ඇයගේ මුදලේ කාල වටිනාකම් සමඟ සැසඳීමෙන් පසු ලාභයක් ලැබේනම් පමණි.

භාණ්ඩාගාර බිල්පත් නිකුත් කිරීමේදී රජයට වඩාත්ම වාසිදායක වන්නේ මුහුණත වටිනාකමට හැකිතාක් ආසන්න මුදලකට ඒවා අලෙවි කිරීමට හැකි වන තරමටය. මේ විකිණුම් මිල වැඩි වූ තරමට ගෙවිය යුතු පොලිය අඩු වේ. ඇත්තටම මේ පොලිය සෘජුව ගණනය වන්නේ නැත. එය තීරණය වන්නේ භාණ්ඩාගාර බිල්පතක් අලෙවි වන මිල අනුවය.

රුපියල් මිලියන 100ක මුහුණත වටිනාකමක් හා වසරක පරිණත කාලයක් ඇති භාණ්ඩාගාර බිල්පතක් රුපියල් මිලියන 90කට අලෙවි වූයේයැයි සිතමු. මෙහිදීඇත්තටම රජයට ලැබෙන මුදල රුපියල් මිලියන 90ක් පමණක් වන අතරඑම මුදල සඳහා වසරකින් පසු රුපියල් මිලියන 10ක් පොලිය ලෙස ගෙවිය යුතුය. ඒ අනුවපොලී අනුපාතිකය 10/90= 11.11%ක් වේ.

මෙම බිල්පතම රුපියල් මිලියන 91කට විකිණිය හැකි වීනම් රජයට වහාම ලැබෙන මුදල රුපියල් මිලියන 91 දක්වා වැඩිවන අතරම ගෙවිය යුතු පොලියද රුපියල් මිලියන 9 දක්වා අඩුවේ. එවිටපොලී අනුපාතිකය 9/91=9.89%ක් පමණි.

භාණ්ඩාගාර බිල්පත් වෙන්දේසි කිරීම ඒවා වැඩිම මිලකට අලෙවි කිරීම මඟින් අඩුම පොලියක් ගෙවිය හැකි මඟකි. බොහෝ දෙනෙකු ලන්සු තබන විට අනාගත මුදලේ වත්මන් කාල වටිනාකම වැඩි අය ඒ අතර සිටීමේ ඉඩකඩද වැඩිය.

ඇමරිකාවේ රාජ්‍ය සුරැකුම්පත් වෙන්දේසියට ප්‍රාථමික ගණුදෙනුකරුවන්ට අමතරව වෙනත් ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට හෝ ආයතනයකටද සෘජුව සහභාගී විය හැකිය. මෙසේ සහභාගී විය හැකි ක්‍රම දෙකක් තිබේ. පළමුවැනි ක්‍රමය වනුයේ වෙන්දේසියේදී තීරණය වන කවර හෝ මිලකට තමන් මිලදී ගැනීමට සූදානම් භාණ්ඩාගාර බිල්පත් ප්‍රමාණය ඉදිරිපත් කිරීමයි. මෙය තරඟකාරී නොවන ලන්සුවක් ලෙස හැඳින්වේ. සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි තරඟකාරී නොවන ලන්සු ඉදිරිපත් වන්නේ 1%ක පමණ ඉතා සීමිත ප්‍රමාණයකි.

දෙවන ක්‍රමය තරඟකාරී ලන්සු ක්‍රමයයි. මෙහිදීමිලදී ගැනීමට සූදානම් බිල්පත් ප්‍රමාණය මෙන්ම ඒ වෙනුවෙන් අපේක්ෂා කරන පොලිය හෝ ඩොලර් 100ක මුහුණත වටිනාකමක් වෙනුවෙන් ගෙවීමට සූදානම් මිලද ඉදිරිපත් කළ යුතුය. එක් අයෙකුට මෙවැනි තරඟකාරී ලන්සු ඉදිරිපත් කළ හැක්කේ වෙන්දේසියට ඉදිරිපත් කර ඇති බිල්පත් ප්‍රමාණයෙන් 35% නොඉක්මවන ප්‍රමාණයට පමණි. මෙහි අරමුණ එක් අයෙකුට පොලී අනුපාතික පාලනය කිරීමට ඇති හැකියාව අවම කිරීමයි.

දැන් අපි වෙන්දේසියෙන් පසු ඇමරිකාවේ මේ බිල්පත් තරඟකරුවන් අතර වෙන් කරන ආකාරය විමසා බලමු. ලැබුණු ලන්සු (ඩොලර් මිලියන) පහත පරිදියැයි සිතමු.

තරඟකාරී නොවන- 30
99.9% - 970
99.8% - 4,000
99.7% - 5,000
99.6% - 10,000
99.5 - 10,000
99.4% - 10,000
99.3% - 10,000
99.2% - 10,000
99.1% - 10,000

වෙන්දේසියට ඉදිරිපත් කළ භාණ්ඩාගාර බිල්පත් ප්‍රමාණය ඩොලර් මිලියන 60,000ක් යැයි සිතමු. මේ ප්‍රමාණය අලෙවි කළ හැකි උපරිම මිල වනුයේ මුහුණත වටිනාකමින් 99.2%කි. ඊට වඩා මිලකට මුළු බිල්පත් ප්‍රමාණයම විකුණන්නට තරම් ඉල්ලුමක් නැත. ඒ නිසාඑම මිල හෝ වැඩි මිලක් ගෙවන්නට සූදානම් වූ සියල්ලන්ටම (තරඟකාරී නොවන ලංසුකරුවන්ද ඇතුළුව) තමන් ඉල්ලූ බිල්පත් ප්‍රමාණය මුහුණත වටිනාකමින් 99.2%ක මිලකට නිකුත් කෙරේ.

ලංකාවේ මෙය සිදුවන ආකාරයේ ප්‍රධාන වෙනස්කම් කිහිපයක් තිබේ.

-වෙන්දේසියට සහභාගී විය හැක්කේ ප්‍රාථමික ගණුදෙනුකරුවන්ටවාණිජ බැංකු වලට හා සේවක අර්ථසාධක අරමුදල වැනි සීමිත ආයතන ගණනකට පමණි.

-එක් අයෙකුට ලන්සු තැබිය හැකි උපරිම සීමාවක් නැත.

-මහ බැංකුව සිය අභිමතය පරිදි වෙන්දේසියට ඉදිරිපත් කළ සුරැකුම්පත් ප්‍රමාණයඑම ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් හෝ අඩු ප්‍රමාණයක් නිකුත් කිරීමට මෙන්ම ලන්සු ලබා ගැනීමෙන් පසු වෙන්දේසිය සම්පූර්ණයෙන්ම අවලංගු කිරීමටද ඉඩ තිබේ.

-සුරැකුම්පත් විකුණන්නේ එක් එක් ආයතනය විසින් ලන්සු තැබූ මිලට මිස සියල්ලන්ටම එකම මිලකට නොවේ.

Recommended Posts × +